Нови климатски насоки од ФИС и СМО: Како ски-центрите ќе се борат против топлото време и откажувањето трки?
Меѓународната скијачка федерација (ФИС) и Светската метеоролошка организација (СМО) објавија заеднички извештај и практичен водич насловен „Временски и климатски услуги за скијачки центри“. Целта на овој документ е да им помогне на операторите на планинските центри и организаторите на натпревари подобро да ги користат временските прогнози, историските податоци и климатските проекции при подготовката на патеките, управувањето со ресурсите и планирањето на идните инвестиции.
Овој чекор доаѓа по алармантните бројки од сезоната 2025/26, кога неповолните временски услови принудија откажување на дури 25 трки во Светскиот куп. Иако не е прецизирано колку од овие трки биле дополнително презакажани, бројката јасно ја покажува итната потреба од подобра адаптација на зимските спортови кон променливите временски услови.
Паметно користење на прогнозите за секоја одлука
Новиот водич на ФИС и СМО ги дели одлуките на организаторите според временската рамка. Краткорочните прогнози и тековните мерења се клучни за секојдневното уредување на патеките, работата на жичарниците и подготовката на самиот ден на трката.
Од друга страна, сезонските прогнози помагаат при планирањето на буџетите и распоредот на персоналот, иако тие покажуваат само веројатности (како на пример поголема шанса за натпросечно топло време), а не конкретни снежни врнежи месеци однапред. За долгорочните инфраструктурни проекти, пак, центрите треба да се потпрат на историски записи и климатски проекции за да проценат како новата опрема ќе функционира во следните неколку децении.
Примери од праксата: Автоматизација во САД и „фарма за снег“ во Финска
Извештајот и анализата посочуваат два конкретни примери на центри кои веќе успешно применуваат различни стратегии за справување со временските предизвици:
Автоматизирано оснежување во Бивер Крик (САД): Фондацијата Вејл Вали инвестираше во нов, целосно автоматизиран систем за вештачки снег на долната третина од познатата патека „Birds of Prey“. Системот вклучува 10 топови-копја, шест вентилаторски топови и нова метеоролошка станица. Топовите се контролираат далечински и се вклучуваат автоматски штом температурата и влажноста ќе го дозволат тоа. Ова им овозможува на екипите максимално да го искористат секој студен период, истовремено штедејќи вода и електрична енергија.
Складирање снег во Леви (Финска): За разлика од техничкиот пристап во САД, финскиот центар Леви уште од 2016 година практикува т.н. „snow farming“ (складирање снег) за да ги обезбеди ноемвриските трки од Светскиот куп. Секоја пролет, екипите собираат огромни количини снег (околу 300.000 кубни метри минатото лето) и ги покриваат со изолациски материјали за да го зачуваат снегот преку летото. На есен, овој снег се распоредува на патеката, создавајќи цврста подлога пред да падне природен снег. Како што истакнува комерцијалниот директор Марко Мустонен, ваквиот снег нуди идеална тврдина за слаломски тренинзи, а во целата организација во Леви активно учествуваат над 500 локални волонтери.
Лекции и за помалите ски-центри
Иако Леви и Бивер Крик работат во различни климатски услови и имаат големи буџети, насоките на ФИС и СМО се применливи и за помалите скијачки клубови и организатори. Преку подобро следење на локалните услови на планината, анализа на претходните сезони и јасно дефинирање кога и како да се дејствува, дури и центрите со ограничени ресурси можат значително да ја подобрат подготовката на патеките и да обезбедат сигурни услови за тренинг и натпревари.
